خبر
مواد معدنی   زیرساخت ها  

سهم معدن در تولید ناخالص داخلی حدود یک درصد است/ توسعه زیر ساخت واجب تر از نان شب

می متالز - ایران با داشتن ذخایر معدنی به حجم ۵۸ میلیارد تن و ارزش۷۷۰ میلیارد دلار، ۷ درصد از کل منابع معدنی کره زمین را در اختیار دارد و در جایگاه ۱۵ کشور برتر معدنی قرار دارد.

به گزارش می متالز، رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزی خود به رسم سال های گذشته سال جدید را سال «جهش تولید» نامگذاری و خطاب به مسوولان کشور فرمودند؛ «جوری عمل کنید که با جهش تولید تغییری محسوس در زندگی مردم به وجود آید».

ایشان با تأکید بر اینکه باید با کار ده برابری، تولید به جایی برسد که در زندگی مردم اثر بگذارد، افزودند: مسائل اقتصادی کشور متعدد است از جمله «اصلاحات بانکی، گمرکی و مالیاتی» و «بهبود فضای کسب‌وکار» اما نقش تولید بی‌همتا است و با راه افتادن تولید و استفاده از بازار فروش ۸۰ میلیونی در داخل و ضمناً ارتباط با فروش و بازارهای خارجی، مشکلات اقتصادی قطعاً پایان می‌ یابد و تحریم‌ ها به نفع کشور تمام خواهد شد.

به همین دلیل و با توجه به سفارش رهبر معظم انقلاب بر آن شدیم تا با یک سلسه گزارشاتی اهمیت رونق و جهش تولید در بخش های مختلف اقتصادی را بررسی و راهکارهای برآمده از نظرات کارشناسان و متولیان حوزه های مختلف اقتصادی برای تحقق این امر ارائه دهیم.

در گزارش های قبلی جهش تولید در بخش کشاورز(راهکارهای جهش تولید در بخش کشاورزی/ از خرید تضمینی محصولات تا توسعه صنایع تبدیلی) را بررسی کرده ایم و اکنون قصد داریم این مهم را در بخش معدن کشور شرح دهیم.

جهش و توسعه تولیدات معدنی و استفاده حداکثری از این بخش را می‌توان یکی دیگر از راهکارهای توسعه اقتصادی دانست. توسعه‌ای که به گفته متولیان اقتصادی وابسته نبودن آن به نفت نکته‌ای مثبت برای این بخش محسوب می‌شود و تاثیر تحریم‌ها در این بخش را به حداقل می‌رساند؛ از سوی دیگر با توجه به وجود بیش از ۶۴ نوع ماده معدنی در صورت در نظر گرفتن راهکاری برای توسعه این بخش می‌توان بخشی از رشد اقتصادی کشور را از این طریق محقق کرد.

ایران با داشتن ذخایر معدنی به حجم ۵۸ میلیارد تن  و ارزش۷۷۰ میلیارد دلار، ۷ درصد از کل منابع معدنی کره زمین را در اختیار دارد و در جایگاه ۱۵ کشور برتر معدنی قرار دارد.

کشورمان علاوه بر پهناور بودن، با واقع شدن بر روی یکی از کمربندهای اصلی کوهزایی جهان(که از عوامل موثر در تشکیل مواد معدنی در لایه های زمینی است) و وقوع فعالیت های زمین شناسی در آن که موجب تنوع و غنی شدن انواع مواد معدنی ارزشمند در آن گردیده و دارای ذخیره قطعی بالغ بر 55 میلیون تن و تنوع بیش از 64 نوع ماده معدنی اصلی است.

در حال حاضر در کشور ۵۸۰۰ واحد معدنی فعالیت کرده و ۴۰۰ میلیون تن مواد معدنی استخراج می‌کنند و بیشتر این تولیدات به‌صورت خام و نیمه‌خام از کشور خارج می‌شود. در حالی که می‌توان با فرآوری مواد معدنی ارزش‌ افزوده بالایی برای کشور ایجاد کرد.

ایران 7 درصد منابع شناخته شده جهانی در بخش معدن را در خود جای داده است. بیش از 50 میلیارد تن از این ذخایر، که قابلیت معدن کاری دارند شامل 5 درصد منابع مس جهان، 5/3 درصد منابع روی، 5/10 درصد منابع زغال سنگ کک شو و حرارتی جهان و 2 درصد سنگ آهن جهان می باشند.

نیمی از 24 نوع ماده معدنی فلزی و 36 نوع از 50 نوع ماده غیرفلزی جهان در ایران شناسایی، تعیین و ذخیره شده است، همچنین از نظر تولید 1/1 درصد مس جهان، 1 درصد سرب و روی 0/08 درصد آهن، 1 درصد زغال سنگ و 0/04 درصد طلای جهانی به ایران تعلق دارد(ذخیره قطعی معادن کشور در سال 1390 بالغ بر 362/250 هزار تن بوده است).

براساس نتایج طرح آمارگیری از معادن فعال کشور در سال 1389 تعداد 4974 معدن در حال بهره برداری در کشور وجود داشته است. نتایج بدست آمده نشان می دهد، در مجموع 81293 نفر در این معادن به کار اشتغال داشته اند، در همین سال ارزش تولیدات معادن بالغ بر 50148 میلیارد ریال بوده است.

معادن عمده فعال کشور شامل: زغال سنگ، سنگ آهن، سرب و روی، سنگ طلا، سنگ مس، کرومیت، منگنز، بوکسیت، کبالت، آنتیموان، تیتانیوم، شن و ماسه، سنگ لاشه، سنگ بالاست، سنگ آهک، سنگ گچ، کائولن، خاک نسوز، دولومیت، بنتونیت، گل سرشوی، منیزیت و گل سفید، سولفات سدیم، باریت، خاک سرخ و زرد، فلورین،  سولفات استرونسیم، بر، زرنیخ، زاج، فسفات، نمک، سیلیس، پوکه معدنی، فلدسپات، تالک، پنبه نسوز، صدف دریایی، میکا، فیروزه، عقیق و سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی می باشند. این معادن متنوع با ذخایر فراوان نشان دهنده ظرفیت بالا و منحصر به فرد ایران می باشند.

در حال حاضر و براساس آخرین آمارهای منتشر شده مرکز آمار، در زمینه تولید سنگ آهن و فولاد به عنوان مهم‌ترین محصولات معدنی باید گفت که میزان تولید سالانه سنگ آهن حدود 80 میلیون تن است و این ظرفیت باید به 162 میلیون تن در سال افزایش یابد. ضمن اینکه ظرفیت تولید فولاد درکشور به حدود 30 میلیون تن و میزان تولید به حدود 20 میلیون تن در سال رسیده است. البته طی 10 ماهه امسال 11 میلیون و 279 هزار تن محصولات فولادی در کشور به تولید رسید.

همچنین بر اساس گزارش‌ها، تولید کاتد مس در 10 ماهه امسال به 205 هزار تن و تولید آلومینا در همین بازه زمانی به 193 هزار تن رسید. در مورد تولید آلومینیوم نیز باید به رقم 221 هزار تنی تولید این محصول طی 10 ماهه امسال‌ اشاره کنیم.

درباره معدن باید گفت متاسفانه سهم آن در تولید ناخالص داخلی حدود یک درصد است در حالی که ایران با داشتن معادن گوناگون، یکی از غنی‌ترین کشورها در این زمینه است و می‌تواند به اندازه نفت یا بیشتر از آن از معدن درآمد داشته باشد اما غفلت تاریخی که در سال‌های اخیر هم ادامه یافته، موجب محرومیت ما از چنین درآمدی شده است.

چالش ها و موانع جهش تولید در بخش معدن

ناقص بودن چرخه تولید، نبود زیرساخت های لازم، سهم ناچیز معادن در تولید ناخالص داخلی، بهره گیری از فناوری قدیمی از مرحله اكتشاف تا فرآوری محصولات معدنی، پیچ و خم های اداری، پیمان سپاری ارزی و نبود بستر امن سرمایه گذاری از مهمترین مشکلات و موانع معدنکاران سراسر کشور است.

به عنوان مثال در بخش اکتشاف تامین تجهیزات حفاری یکی از موضوعاتی است که به دلیل تغییر در نرخ ارز به شدت بر روی خرید قطعات اثر‌گذار بوده و منجر به افزایش نرخ واحد حفاری می‌شود. قدیمی بودن ماشین‌آلات حفاری که این مهم تاثیر مستقیم بر روی بهره‌وری خواهد شد و این امر به خودی خود به جهش تولید در بخش معدن لطمه می زند.

راهکارهای توسعه و جهش تولید در محصولات معدنی

در همین خصوص وجیه‌الله جعفری، مدیرعامل ایمپاسکو معتقد است که ارائه خدمات مشاوره مالی، بازرگانی طرح احیا، فعال‌سازی و توسعه معادن کوچک‌مقیاس در زمینه‌های ایجاد زیرساخت‌های لازم برای مجموعه معادن‌کوچک، آموزش نیروی کار بومی، رفع موانع اداری به کمک وزارت صمت و شورای‌عالی معادن، تامین سرمایه لازم از طریق صندوق بیمه فعالیت‌های معدنی و بانک‌ها، مشارکت با سرمایه‌گذارانی که تاکنون در اجرای طرح های معدنی اعلام آمادگی نموده‌اند، و تامین نیازهای پژوهشی از طریق مراکز پژوهشی و دانشگاه‌ها می تواند جهش تولید در بخش معدن را به همراه داشته باشد.

اما به صورت کلی کارشناسان بخش معدن چند گام را برای جهش تولید در بخش معدن پیشنهاد می کنند:

تامین زیرساخت های معدنی

با توجه به اینكه معدن ها مواد اولیه برخی از كارخانه های كشور را تامین می كنند، ایجاد واحدهای فرآوری برای معدن داران از اهمیت بسزایی برخوردار بوده و با ایجاد این واحدها از خام فروشی جلوگیری و در كنار فراهم كردن زمینه اشتغال جوانان، ارزش افزوده كالا بیشتر می شود. یکی از زیر ساخت های اصلی معادن نیاز تامین آب و انتقال برق و ایجاد راه دسترسی برای آنهاست که مسئولین امر باید همت کافی را در این زمینه داشته باشند.

معدن داران گرفتار آزمون و خطای مقررات و كثرت مجوزها

تنوع روز افزون سازمان های درگیرعملیات معدنی، كثرت مجوزها و پروانه های لازم برای عملیات معدنی مشكلات این بخش در كشور است.

به طوری که نبود هماهنگی نهادهای مختلف، فقدان قانون یكسان معدنی برای راه اندازی فعالیت معدن كاران و نبود آموزش و آشنایی مجریان با روش های به روز و سردرگمی دست اندركاران در ساز و كار دیوان سالاری را از دیگر مشكلات فعالان این بخش برشمرد.

رفع موانع صادرات

تفكر جزیره ای در بخش معدن از سوی برخی از افراد ناكارآمد، باعث بروز مشكلات برای معدن داران شده است.

به طوری که سامانه ‌هایی همچون نیما تنها دیوانسالاری و روند اداری را پیچیده ‌تر كردند.
عمده فعالان اقتصادی و صادركنندگان بخش معدن در زمان صادرات با مشكلاتی نظیر پیمان‌سپاری ارز مواجه می شوند.

بنابراین بهتر است دولت در این ارتباط می‌تواند از صادركنندگان و واردكنندگان ضمانت اجرایی بگیرید این در حالی است كه ایجاد سامانه‌ های نظیر نیما تنها روند اداری را بیشتر می‌كند.

ایجاد امنیت برای سرمایه گذران

همواره ورود سرمایه جدید به منظور رشد و توسعه فناوری های معدنی چالش ویژه معدن داران بوده است.

یدالله مقدم بیان كرد: نبود تخصیص یارانه های تسهیلات عملیات معدنی، نبود صنایع فرآوری معدنی و عملیاتی، فقدان منابع تامین سرمایه بخش معدن در مراحل اكتشاف، استخراج و فرآوری توسط بانك ها و صندوق بیمه سرمایه گذاری از دیگر مشكلات معدن كاران است.
بنابراین واحدهای معدنی و صنایع معدنی نیازمند تامین سرمایه در گردش، توسط بانك های عامل با كارمزد پایین تر و زمان بازپرداخت طولانی تر هستند تا بتوانند با پشت سر گذاشتن شرایط ركود اقتصادی كنونی به حیات معدنی خود ادامه دهند.

شناسایی و اکتشاف معادن جدید توسط دولت

شناسایی و اكتشاف معادن وظیفه حاكمیت محسوب می شود و دولت باید ذخایر عمقی معادن را شناسایی كند اما این در كشور انجام نمی شود.

در همین خصوص امیر هاشمی، یکی از فعالین حوزه معدن با اشاره به اما و اگرهای خطرپذیری سرمایه گذاری در بخش اكتشاف، یادآور شد: سرمایه گذاران معدنی در بخش اكتشاف از حداقل ظرفیت های قانونی به خاطر هزینه های سنگین این حوزه، كار غیراصولی و اكتشافات سطحی را انجام می دهد.

وی ادامه داد: در حالتی دیگر اگر سرمایه گذار بخواهد اكتشاف عمقی هزینه بر را انجام دهد، اگر به ذخیره مناسب دست نیابد، سرمایه وی از دست رفته و اما اگر ذخیره معدنی مناسب وجود داشته باشد، محدوده معدنی جزء مال انفال و ثروت های عمومی محسوب می شود، این یعنی حمایت نشدن از سرمایه گذاران.
 
فرسودگی تجهیزات معدنی در غیبت فناوری

مهم ترین مشكل در بخش معدن فعالیت های معدنی در کشور فقدان دسترسی به فناوری ‌های جدید در امر استخراج مواد معدنی است.

به طوری که فرسودگی تجهیزات و در نتیجه افزایش چند برابری هزینه‌ های استخراج چالش بزرگی است كه گریبان گیر معدن كاران كشور و این استان شده است.

نظرات:

نظر خود را اینجا بنویسید:

   
   
   
 حضرت پور:

تقویت بازارهای رقابتی منطقه ای در شرایط تحریمی ضروری است

می متالز - عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی بر اهمیت تقویت بازارهای رقابتی در شرایط تحریمی تاکید و تصریح کرد: افزایش کیفیت تولید نیروی محرکه تحقق جهش تولید می‌شود و دست ایران را برای رقابت در بازارهای منطقه ای و بین المللی پر می‌کند.
 لاهوتی مطرح کرد:

برنامه ریزی صنعتی برای استقلال کامل در تولید کالاهای پرمصرف

می متالز - عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس بر اهمیت برنامه ریزی صنعتی برای استقلال کامل در تولید کالاهای پرمصرف در راستای ایجاد جهش در عرصه تولید تاکید کرد.
 حسن پور بیگلری مطرح کرد:

کارآمدسازی نظام توزیع کالا با حذف واسطه ها

می متالز - عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات در مجلس شورای اسلامی با بیان این که حفظ قدرت خرید مردم تنها از طریق کنترل تورم و افزایش درآمدهای مردم متناسب با نرخ دلار ممکن است، گفت: کارآمدسازی نظام توزیع کالاها و خدمات با استفاده از کاهش واسطه های غیر ضرور و ناکارآمد الگویی است که باید برای تثبیت عدالت و مبارزه با فساد خرد اقتصادی در جامعه پیگیر شود.
 فولادگر سومین نشست مجازی کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی را تشریح کرد:

گزارش اولیه اثرات اقتصادی کرونا و ارتباط آن با جهش تولید هفته آینده به صحن علنی ارائه می شود

می متالز - رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی از بررسی اثرات شیوع کرونا بر کسب و کارها و راهکارهای مناسب برای کاهش زیان کسبه در کمیسیون متبوعش خبر داد.
 نیکزادی پناه:

لزوم ممنوعیت واردات کالاهای مشابه تولید داخلی

می متالز - عضو کمیسیون کشاورزی مجلس با تاکید بر ضرورت هماهنگی دولت و مجلس در رفع موانع تولید و جلوگیری از واردات کالاهای مشابه تولید داخل، گفت: مجلس باید قوانین زاید را حذف کند و دولت شرایط صادرات را برای تولیدکنندگان تسهیل کند.
 شریعت نژاد:

قوه قضاییه نقش کلیدی در تحقق امنیت و حفظ جایگاه تولید دارد

می متالز - عضو هیات رئیسه کمیسیون کشاورزی مجلس راهکار بازگشت تولید به جایگاه اصلی خود در کشور را همدلی و انسجام تمام بخش‌های کشور اعم از مردم، روسای سه قوه و حاکمیت فارغ از مباحث سیاسی دانست و گفت: انسجام قوا و نقش کلیدی قوه قضاییه در تحقق امنیت تولیدکنندگان بسیار تاثیرگذار است.
آخرین رویدادها
انتشارات
 معادن و فلزات

ماین اند بیزینس تودی

 قراضه و بازیافت

آهنگان

همکاران ما